Door Emiel F.A.J. Stöpler

Mijn persoonlijke ervaring met het schrijven van computercode, is dat ik me meer bewust werd van details in taaluitdrukkingen. Bij programmeren moet je heel precies kunnen formuleren, omdat een computer vaak niet “snapt” wat je bedoelt. Zo kan een computer geen gegevens verwerken die een dubbele betekenis hebben, zoals in de zin “Ik zag de man met de verrekijker”. Er is hier niet meteen duidelijk wat er wordt bedoeld en wanneer een computer zo’n soort constructie in zijn programma tegen komt, geeft die een foutmelding. Het moet gespecificeerd worden naar ofwel, “ik zag de man door mijn verrekijker”, of “ik zag de man die een verrekijker bij zich had”. Op die wijze moet je voor een computer letterlijk alles tot uit den treuren voorschrijven.

Computertalen volgen regels uit de wiskunde, zodat je bijvoorbeeld een positief getal krijgt wanneer je twee negatieve getallen vermenigvuldigt. (-2 x -2 = 4 en niet -4.) Voor taal geldt dat in zekere zin ook. In een zin als “deze stad is niet onaardig”, is zowel “niet’ als “onaardig” een ontkenning, waardoor het elkaar opheft en het “deze stad is (best) aardig” betekent.

Andere dubbele ontkenningen zijn dan eigenlijk weer fout, zoals in “Wij hebben nooit geen problemen met die persoon”. In normaal taalgebruik wil dit extra benadrukken dat je geen moeilijkheden ervaart met een bepaald persoon, terwijl – als je het puur logisch beredeneert – je juist wèl moeilijkheden met hem hebt omdat “nooit” en “geen” ook hier elkaar opheffen.
Op de middelbare school (die volgde ik in Amerika), had ik een klasgenootje die zoveel ontkenningen in een zin stopte dat je moest “uitrekenen” welke elkaar ophieven om te zien wat hij nou eigenlijk bedoelde. Ik kan me zijn zinnen niet meer precies herinneren, maar het moet zoiets geweest zijn als “Ik denk niet dat ik er nooit niet niks mee ga doen”. Beetje nerdy, dat wel, maar we hebben er als pubers smakelijk om gelachen. Wij hadden in onze tijd geen Grand Theft Auto nodig om ons te vermaken.

Bij het computers programmeren ben je veel tijd bezig met het scannen van je code op fouten, ook wel debuggen genoemd. Ik merkte dat ik meer oog kreeg voor “onregelmatigheden” in grote hoeveelheden tekst of code, waardoor ik wat sneller kon werken. En ook ben ik in mijn normale taalgebruik wat nauwkeuriger gaan schrijven.
Zo viel het me op dat er ook wel eens andere fouten in ons dagelijkse uitdrukkingen zitten. Neem de zin “Dit medicijn voorkomt veel sterfgevallen”. (Als je Googelt op “voorkomt sterfgevallen” zie je hoe vaak die uitdrukking wordt gebruikt.) Taaltechnisch klopt de zin, en men bedoelt natuurlijk dat door het gebruik van het medicijn, er minder snel mensen overlijden aan een bepaalde aandoening. Maar de uitdrukking “voorkomt sterfgevallen” betekent eigenlijk dat mensen nooit komen te overlijden, en alhoewel het medicijn het lijden misschien verlicht, is het eeuwige leven voor niemand weggelegd. Wil je helemaal correct zijn, dan moet je zeggen “Mensen leven langer door dit medicijn” en niet “Dit medicijn voorkomt sterfgevallen”.

Maar om nog even terug te komen op de dubbele ontkenning, het klopt niet altijd dat je een positief getal krijgt wanneer je twee negatieve getallen vermenigvuldigt. Als een datingsite een man en een vrouw aan elkaar koppelt die elk 10.000 euro schuld hebben en die man en vrouw gaan zich vermenigvuldigen, dan is de computer wellicht zo geprogrammeerd dat ie denkt dat ze een positief vermogen van een ton bezitten (goeie match!), maar zit het kersverse internetkoppel in de praktijk met 20.000 euro schuld en extra hoge lasten vanwege hun pasgeboren kind(eren).

Ja, je lacht nu, maar pas maar op: vertrouw nooit helemaal op computers, het blijft mensenwerk…

Foto: https://pixabay.com/nl/code-data-programmering-code-944504/

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *